Ga naar inhoud

Antenne

CONNECTOR · SWR · RF-SCHAKELAAR · PRAKTISCHE KEUZE

De antenne is het enige onderdeel van een node dat geen firmware kent en toch het grootste deel van je bereik bepaalt. Wat de firmware er wél over weet is de schakelaar ertussen: één antenne moet zowel zenden als ontvangen, en de chip moet weten hoe die omschakeling loopt. Dit hoofdstuk beschrijft die schakelaar, de connector en de verhouding tussen staande golf en gereflecteerd vermogen.

[!NOTE] Bron. Deze pagina is geverifieerd tegen de firmware zelf: MeshCore v1.16.0, commit 03b6ef4, 28 juli 2026 — bestanden src/helpers/radiolib/CustomSX1262.h en de RF-vlaggen in variants/. Connectoren, SWR en antennetypen komen niet uit de firmware; dat is algemene radiotechniek en is als zodanig gemarkeerd.

Schema van het RF-pad: van de chip via de RF-schakelaar naar de connector en de antenne, met DIO2 dat het zendpad schakelt en RXEN dat het ontvangstpad schakelt

Eén antenne, twee paden

Zenden en ontvangen gebeuren over dezelfde antenne, maar niet over hetzelfde pad: het zendpad loopt door de eindtrap, het ontvangstpad door de LNA. Er zit dus een schakelaar tussen chip en connector. MeshCore kent daar twee implementaties voor, en ze sluiten elkaar niet uit.

Aansturing Vlag Variantmappen
DIO2 van de chip stuurt de schakelaar SX126X_DIO2_AS_RF_SWITCH 60 van 79
losse GPIO-pinnen sturen de schakelaar SX126X_RXEN · SX126X_TXEN 24 van 79

Geteld per variantmap over variants/, zowel -D-vlaggen in platformio.ini als #define-regels in een header binnen die map; uitgecommentarieerde regels tellen niet mee.

De eerste is de eenvoudigste: de chip zet DIO2 hoog zodra hij gaat zenden en laag zodra hij luistert. De firmware hoeft niets te doen behalve de vlag doorgeven aan RadioLib, wat gebeurt in std_init() — zie De LoRa-transceiver.

De tweede komt voor op borden met een externe eindtrap of een losse LNA, waar één lijn niet genoeg is. Ontbreekt één van de twee pinnen, dan vult de wrapper hem aan met RADIOLIB_NC.

Een bord dat beide gebruikt

De T-Beam 1W combineert ze, en het commentaar in de variant zegt precies hoe:

variants/lilygo_tbeam_1w/platformio.ini r.22-28

  ; RF switch configuration:
  ;   DIO2 controls TX path (PA enable) via SX126X_DIO2_AS_RF_SWITCH
  ;   GPIO21 controls RX path (LNA enable) via SX126X_RXEN
  ; Truth table: DIO2=1,RXEN=0 → TX | DIO2=0,RXEN=1 → RX
  -D SX126X_DIO2_AS_RF_SWITCH=true
  -D SX126X_RXEN=21
  -D SX126X_DIO3_TCXO_VOLTAGE=3.0

DIO2 schakelt het zendpad, GPIO21 het ontvangstpad. SX126X_TXEN is niet gezet en wordt dus RADIOLIB_NC. Hetzelfde bestand legt ook uit wat er achter die schakelaar zit:

variants/lilygo_tbeam_1w/platformio.ini r.33-34

  ; TX power: 22dBm to SX1262, PA module adds ~10dB for 32dBm total
  -D LORA_TX_POWER=22

De chip staat op 22 dBm, de externe eindtrap maakt er ongeveer 32 dBm van. Dat is de reden dat je LORA_TX_POWER nooit los kunt lezen: het is het vermogen dat de chip levert, niet het vermogen dat de antenne verlaat. Wat je daarvan mag uitstralen staat in Regelgeving & Duty Cycle.

[!WARNING] Zenden zonder antenne, of met een antenne voor de verkeerde band, laat het vermogen terugkomen in de eindtrap. Bij 22 dBm is dat al niet gezond, bij een bord met externe eindtrap is het fataal. Sluit de antenne aan vóór je voeding geeft.

Connector en kabel

Niet uit de firmware — algemene radiotechniek.

Connector Waar Opmerking
SMA op de meeste ontwikkelborden pin in het midden van de kabelzijde
RP-SMA veel WiFi-hardware omgekeerde pin; past mechanisch, werkt niet
IPEX/U.FL op modules en compacte nodes fragiel, bedoeld voor een pigtail

SMA en RP-SMA schroeven op elkaar zonder contact te maken in het midden. Dat is de meest voorkomende fout bij een node die wel zendt maar niets bereikt.

Kabel introduceert verlies. Op 868 MHz veroorzaakt dunne coax al snel enkele dB verlies per tien meter. Een node dicht bij de antenne met een korte kabel wint het van een node binnen met een lange kabel. De invloed van een dB op de afstand wordt besproken in Linkbudget.

SWR: wat er terugkomt

Niet uit de firmware — dit is de standaardomrekening van staandegolfverhouding naar gereflecteerd vermogen.

SWR Gereflecteerd Praktijk
1,0 : 1 0 % theoretisch perfect
1,5 : 1 4 % prima
2,0 : 1 11 % acceptabel
3,0 : 1 25 % te hoog, aanpassing nodig
∞ 100 % open of kortgesloten

De SX1262 heeft geen SWR-meting aan boord en de firmware leest er dus ook niets over uit. Je merkt een slechte aanpassing alleen aan bereik dat tegenvalt en aan een eindtrap die warm wordt.

Drie praktische regels

  1. Meer winst is richting, geen vermogen. Een antenne met hogere winst kijkt platter en verliest boven en onder. Waarom meer winst zelfs tegen je kan werken staat in Hoger en sterker is niet altijd beter; het stralingsdiagram en de dode zone horen daar en worden hier niet herhaald.
  2. Een halvegolfdipool is bijna altijd genoeg. 2,15 dBi, geen groundplane nodig, en precies de referentie die de regelgeving gebruikt.
  3. Hoogte wint van vermogen. Een meter hoger levert vaker meer op dan een dB erbij, omdat het obstakels uit de eerste fresnelzone haalt.

Bronnen

Firmware, commit 03b6ef4 (v1.16.0, 28 juli 2026):

Niet uit de firmwarerepo: connectoren, SWR en antennetypen. Dat is algemene radiotechniek; de SWR-tabel is de standaardomrekening van staandegolfverhouding naar gereflecteerd vermogen.

Verwante hoofdstukken: